İstifadəçilər artıq agentlik, məhsul və ya xidmət axtararkən yalnız Google-a yazmırlar; ChatGPT-yə, Gemini-yə, Perplexity-yə və ya Copilot-a sual verirlər. Google da axtarış nəticələrinin ən yuxarısında süni intellekt icmalları (AI Overviews) və AI Mode ilə birbaşa cavab verir. Bu cavablarda adı çəkilməyən brendlər klassik sıralamada yaxşı yerdə olsalar belə görünürlük itirirlər.
Məhz buna görə SEO-nun yanına yeni anlayış əlavə olundu: GEO (Generative Engine Optimization), yəni süni intellekt dəstəkli axtarışda görünən olmaq üçün aparılan optimallaşdırma. Bu bələdçidə GEO-nun nə olduğunu, SEO-dan fərqini və saytınızın süni intellekt cavablarında mənbə kimi göstərilməsi üçün ata biləcəyiniz konkret addımları izah edirik.
GEO nədir, SEO-dan fərqi nədir?
SEO-nun məqsədi səhifənizin axtarış nəticələrində yuxarı sıralarda olmasıdır. GEO-nun məqsədi isə süni intellekt köməkçilərinin suala cavab verərkən brendinizi xatırlatması və saytınızı mənbə kimi göstərməsidir.
Yaxşı xəbər budur: GEO SEO-nu əvəz etmir, onun üzərində qurulur. Süni intellekt dəstəkli axtarış sistemlərinin böyük hissəsi cavab hazırlayarkən axtarış indekslərindən istifadə edir. Google bildirir ki, AI Overviews və AI Mode üçün xüsusi işarələmə və ya ayrıca indeks yoxdur, əsas SEO təcrübələri burada da keçərlidir. Yəni taranmayan, indekslənməyən və ya yavaş açılan sayt süni intellekt cavablarında da çətin görünür.
1. Süni intellekt botlarının saytınıza daxil ola bildiyinə əmin olun
İlk addım texnikidir: saytınızı oxuya bilməyən sistem sizi tövsiyə etməz. Bilməli olduğunuz əsas botlar:
- OAI-SearchBot: ChatGPT-nin axtarış funksiyası üçün saytları tarayır. Onu bloklasanız, ChatGPT axtarış cavablarında görünmə şansınız azalır.
- GPTBot: OpenAI-ın model təlimi üçün istifadə etdiyi tarayıcıdır. Onu bloklamaq sizi ChatGPT axtarışından çıxarmır; ikisi ayrı-ayrılıqda idarə olunur.
- Google-Extended: Məzmununuzun Gemini modellərinin təlimində istifadə olunub-olunmayacağını müəyyən edir. Google Axtarışdakı görünürlüyünüzə təsir etmir.
- PerplexityBot, ClaudeBot və Bingbot: Digər süni intellekt axtarış və köməkçi xidmətlərinin tarayıcılarıdır.
robots.txt faylınızı yoxlayın, amma orada dayanmayın. Bir çox saytda əsas maneə robots.txt deyil, hostinq şirkətinin təhlükəsizlik divarı və ya CDN-in bot qorumasıdır. Server qeydlərinizdə bu botlara 403 və ya 429 xətası qaytarılıb-qaytarılmadığını mütləq yoxlayın.
2. Suala birbaşa cavab verən məzmun yazın
Süni intellekt köməkçiləri sualı aydın və qısa cavablandıran abzasları sitat gətirməyi sevir. Məzmununuzu buna uyğun qurun:
- Hər bölməni sualla başlayın və ilk bir-iki cümlədə birbaşa cavab verin; detalları sonra açın.
- H2 və H3 başlıqlarını istifadəçilərin həqiqətən verdiyi suallara görə seçin.
- Addım-addım prosesləri nömrəli siyahılarla, müqayisələri cədvəllərlə izah edin.
- Səhifənin sonuna qısa “Tez-tez verilən suallar” bölməsi əlavə edin.
- Ümumi ifadələr əvəzinə konkret məlumat verin: qiymət aralıqları, müddətlər, rəqəmlər və real layihə nümunələri.
3. Brendinizi maşınların anlayacağı şəkildə təqdim edin
Süni intellekt sistemləri brendinizi bir-biri ilə uyğun siqnallardan tanıyır. Saytınızda, Google Biznes Profilinizdə, sosial media hesablarınızda və sektor kataloqlarında brend adınız, ünvanınız, telefonunuz və nə iş gördüyünüz eyni şəkildə yazılmalıdır.
Schema.org strukturlaşdırılmış məlumatları burada kömək edir. Organization (və ya LocalBusiness) işarələməsi ilə şirkət məlumatlarınızı, sameAs ilə rəsmi sosial media hesablarınızı, BlogPosting ilə yazılarınızın müəllifini və tarixini təsvir edə bilərsiniz. Strukturlaşdırılmış məlumat tək başına sitat gətirilməyə zəmanət vermir, lakin məzmununuzun düzgün başa düşülməsinə kömək edir. Unutmayın: işarələmə səhifədə həqiqətən görünən məlumatla tam uyğun olmalıdır.
4. Ekspertliyinizi və etibarlılığınızı göstərin
Həm Google, həm də süni intellekt köməkçiləri təcrübəyə əsaslanan və etibarlı mənbələrdən gələn məzmunu önə çıxarır. Bunun üçün:
- İşinizi real layihələr, ekran görüntüləri və nəticələrlə göstərən keys araşdırmaları dərc edin.
- Yazılarınızdakı iddiaları rəsmi mənbələr və məlumatlarla əsaslandırın.
- Haqqımızda səhifənizdə komandanızı, quruluş ilinizi və ixtisas sahələrinizi aydın göstərin.
- Müştəri rəyləri və sektor nəşrlərində adınızın çəkilməsi kimi sayt xaricindəki siqnalları gücləndirin.
5. Məzmununuzu aktual saxlayın və dəyişiklikləri tez bildirin
Süni intellekt cavabları aktuallığa önəm verir. “2024 qiymətləri” başlıqlı səhifə 2026-cı ildə sual verən istifadəçiyə tövsiyə olunmaz. Vacib səhifələrinizi müntəzəm yeniləyin və yenilənmə tarixini göstərin.
Yeni və ya yenilənmiş səhifələri axtarış sistemlərinə tez bildirmək üçün aktual XML sayt xəritəsindən istifadə edin və IndexNow protokolunu dəstəkləyin. IndexNow dəyişən URL-ləri Bing və Yandex kimi axtarış sistemlərinə dərhal ötürür; Bing indeksi isə bəzi süni intellekt köməkçilərinin də məlumat mənbələri arasındadır.
6. llms.txt faylı lazımdırmı?
llms.txt saytınızın ən vacib səhifələrini süni intellekt sistemləri üçün xülasə edən, saytın kök qovluğuna qoyulan mətn faylı təklifidir. Hələ rəsmi standart deyil və Google bu fayldan istifadə etmədiyini bildirib. Hazırlanması bir neçə saat çəkdiyi üçün zərəri yoxdur, amma GEO işinizin mərkəzinə qoymayın. Əsas təsiri taranabilən, aydın və etibarlı məzmun yaradır.
7. Nəticələri ölçün
GEO işinin təsirini görmək üçün:
- Google Analytics-də chatgpt.com, perplexity.ai, gemini.google.com və copilot.microsoft.com kimi mənbələrdən gələn trafiki ayrıca kanal kimi izləyin. ChatGPT verdiyi keçidlərə adətən utm_source=chatgpt.com parametrini əlavə edir.
- Sektorunuzla bağlı 10–20 əsas sual müəyyən edin, onları müntəzəm olaraq müxtəlif köməkçilərə verin və brendinizin xatırlanıb-xatırlanmadığını qeyd edin.
- Search Console-da səhifələrinizin göstərim və klik məlumatlarını izləyin; AI Overviews-dakı görünürlük də bu məlumatlara daxildir.
Tez-tez verilən suallar
GEO üçün ayrıca sayt və ya məzmun hazırlamalıyammı?
Xeyr. Eyni səhifələr həm klassik axtarış, həm də süni intellekt cavabları üçün işləyir. Əsas odur ki, məzmun aydın, aktual, yaxşı strukturlaşdırılmış və texniki cəhətdən əlçatan olsun.
Süni intellekt botlarını bloklasam nə olar?
Axtarış botlarını (məsələn, OAI-SearchBot) bloklasanız, həmin köməkçinin cavablarında görünmə şansınız azalır. Yalnız model təlimi üçün istifadə olunan botları (GPTBot, Google-Extended kimi) bloklamaq isə axtarış görünürlüyünüzə birbaşa təsir etmir. Hər qərarı biznes məqsədlərinizə görə ayrıca verin.
GEO nəticələri nə vaxt görünür?
Texniki maneələr aradan qaldırıldıqda təsir bir neçə həftə ərzində görünə bilər. Məzmun və brend nüfuzu isə SEO-da olduğu kimi aylar ərzində toplanaraq nəticə verir.
Rectura olaraq veb saytları həm klassik, həm də süni intellekt dəstəkli axtarış üçün texniki infrastrukturdan məzmun strategiyasına qədər hazırlayırıq. Saytınızı birlikdə qiymətləndirmək üçün bizdən təklif ala bilərsiniz.